Wetgeving · bouwkwaliteit · gevolgklasse 1

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)

De regels voor kwaliteitsborging gelden sinds 1 januari 2024 voor nieuwe bouwwerken in gevolgklasse 1. Een onafhankelijke kwaliteitsborger controleert tijdens het bouwproces of het bouwwerk aan de technische regels van het Besluit bouwwerken leefomgeving voldoet. Daarnaast versterkt de Wkb de privaatrechtelijke positie van opdrachtgevers.

Lees de actuele overheidsuitleg over de Wkb Stel uw vraag over kwaliteitsborging

Direct antwoord

Wat houdt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in?

De Wkb is een wettelijk stelsel voor aantoonbare bouwkwaliteit en een sterkere positie van de opdrachtgever.

Voor nieuwe bouwwerken in gevolgklasse 1 verschuift een deel van de toetsing aan de bouwtechnische regels naar een onafhankelijke kwaliteitsborger. Die werkt met een door de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw toegelaten instrument. Voor de start vindt een bouwmelding plaats; na afronding volgt een gereedmelding met de verklaring van de kwaliteitsborger en het bijbehorende dossier.

Doel en werking

Wat verandert door de Wkb?

De Wkb combineert veranderingen in het bouwtoezicht met wijzigingen in het Burgerlijk Wetboek. Het doel is een betere bouwkwaliteit en een sterkere positie van opdrachtgevers.

Toetsen tijdens de bouw

De kwaliteitsborger beoordeelt risico's, stelt het borgingsplan vast en controleert tijdens de uitvoering of het bouwwerk aan de technische bouwregels kan voldoen.

Toegelaten instrument

De kwaliteitsborger moet werken met een instrument dat is toegelaten door de TloKB. De actuele instrumenten staan in het officiële register.

Bouw- en gereedmelding

Voor de start wordt een bouwmelding gedaan. Na afronding bevat de gereedmelding onder meer de verklaring van de kwaliteitsborger en informatie voor het bevoegd gezag.

Sterkere positie opdrachtgever

De Wkb wijzigt onder meer regels over aansprakelijkheid na oplevering, waarschuwingsplicht, financiële informatie en het consumentendossier.

Gefaseerde invoering

Voor welke bouwwerken geldt kwaliteitsborging?

Op dit moment geldt het publiekrechtelijke stelsel voor nieuwbouw in gevolgklasse 1. Hieronder vallen onder voorwaarden bijvoorbeeld grondgebonden woningen en eenvoudige bedrijfsgebouwen. De toepassing op verbouw is voorlopig uitgesteld en heeft nog geen definitieve ingangsdatum. Gevolgklassen 2 en 3 volgen mogelijk na evaluatie van het stelsel.

De precieze afbakening hangt af van het bouwwerk en de omstandigheden. Controleer daarom altijd de actuele criteria in artikel 2.17 Bbl en de officiële uitleg van IPLO.

Bekijk welke bouwwerken onder gevolgklasse 1 vallen Bekijk toegelaten instrumenten in het TloKB-register

Van initiatief tot gereedmelding

Hoe verloopt bouwen onder kwaliteitsborging?

1. Reikwijdte bepalenControleer of de technische bouwactiviteit onder gevolgklasse 1 en de meldingsplicht valt.
2. Kwaliteitsborger kiezenSchakel tijdig een onafhankelijke kwaliteitsborger in die met een toegelaten instrument werkt.
3. Bouwmelding doenDien de bouwmelding met risicobeoordeling en borgingsplan tijdig bij het bevoegd gezag in.
4. Bouwen en borgenLeg controles, afwijkingen, maatregelen en bewijsmiddelen tijdens de uitvoering aantoonbaar vast.
5. GereedmeldenDien na afronding de verklaring en het dossier voor het bevoegd gezag in.

Rollen in het stelsel

Wie doet wat bij kwaliteitsborging?

Initiatiefnemer of opdrachtgever

Organiseert het traject, schakelt de kwaliteitsborger in en zorgt dat de bouw- en gereedmelding worden gedaan.

Bouwer of aannemer

Voert het werk beheerst uit, waarschuwt waar nodig en levert aantoonbare informatie en het consumentendossier.

Kwaliteitsborger

Beoordeelt risico's, voert het borgingsplan uit, legt bevindingen vast en verklaart of er gerechtvaardigd vertrouwen bestaat dat aan de technische regels is voldaan.

Bevoegd gezag

Beoordeelt de meldingen op volledigheid, houdt toezicht vanuit de publieke taak en kan handhavend optreden.

Instrumentaanbieder

Beheert een toegelaten instrument, ziet toe op de correcte toepassing en machtigt kwaliteitsborgers voor het gebruik ervan.

TloKB

Laat instrumenten toe en beheert de officiële registers voor instrumenten, instrumentaanbieders en kwaliteitsborgers.

Veelgestelde vragen

Lees verder per Wkb-onderwerp

Open de uitleg die aansluit op uw vraag. Iedere keuze hieronder is over de volledige paginabreedte aanklikbaar.

Wat houdt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in? Wanneer is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen ingegaan? Wat is de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw? Wat is een instrumentaanbieder? Wat is een instrument voor kwaliteitsborging? Wat is een kwaliteitsborger? Wat zijn de opleidingseisen voor gevolgklasse 1? Wat is de verklaring van de kwaliteitsborger? Welke bouwwerken vallen onder gevolgklasse 1? Wat is gevolgklasse 2? Wat is gevolgklasse 3? Hoe word je kwaliteitsborger?

Bestaande ROWIQ-schema's

Samenhang tussen partijen binnen het Wkb-stelsel

Klik op een afbeelding om het oorspronkelijke schema op volledige grootte te openen.

Schema van Toelatingsorganisatie, instrumentaanbieder en kwaliteitsborger — Werking van de Toelatingsorganisatie, de instrumentaanbieder en de kwaliteitsborger.

Schema van opdrachtgever, bevoegd gezag en kwaliteitsborger — Werking van de opdrachtgever, het bevoegd gezag en de kwaliteitsborger.

Van wetsvoorstel naar invoering

Historische ontwikkeling van de Wkb

Deze tijdlijn bewaart de eerdere berichtgeving op de oorspronkelijke ROWIQ-pagina. Voor de huidige regels zijn de officiële bronnen onderaan deze pagina leidend.

Open de historische tijdlijn 2016–2024

1 januari 2024: de regels voor kwaliteitsborging starten voor nieuwbouw in gevolgklasse 1.
14 maart 2023: Eerste Kamer stemt in met invoering per 1 januari 2024.
26 januari 2023: voorstel om de Omgevingswet per 1 januari 2024 te laten starten.
14 november 2022: beantwoording van nadere vragen uit de Eerste Kamer.
14 oktober 2022: brief over uitstel van invoering.
12 juli 2022: behandeling van de motie-Rietkerk.
12 april 2022: stemming over de motie-Minhas.
1 februari 2022: bericht over uitstel van de Wkb.
27 mei 2021: eerdere voorgestelde invoeringsdatum.
23 april 2019: derde termijn in de Eerste Kamer.
25 maart 2019: beantwoording van vragen uit de Eerste Kamer.
23 januari 2019: behandeling in de commissie BiZa/AZ.
6 december 2018: behandeling in de Tweede Kamer.
1 mei 2017: publicatie van het ontwerpbesluit kwaliteitsborging voor het bouwen.
7 maart 2017: behandeling in de Eerste Kamer.
21 februari 2017: wetsvoorstel aangenomen door de Tweede Kamer.
15 september 2016: update over de voortgang van de Kamerbehandeling.

Van regelgeving naar werkbare processen

ROWIQ-ondersteuning bij BRL 5019

BRL 5019 is een beoordelingsrichtlijn voor organisaties die werkzaamheden rond planbeoordeling, toezicht en coördinatie van kwaliteitsborging uitvoeren. De BRL is niet hetzelfde als de Wkb en is geen instrument voor kwaliteitsborging. Voor toegelaten Wkb-instrumenten blijft het officiële TloKB-register leidend.

Bekijk BRL 5019: van kwaliteitshandboek tot implementatie Bekijk het BRL 5019 kwaliteitshandboek Bekijk het BRL 5019 basisadvies Bekijk BRL 5019 advies op maat Bestel het BRL 5019 kwaliteitshandboek

Primaire bronnen en actualiteit

Officiële informatie over de Wkb

Wet- en regelgeving en de officiële registers kunnen wijzigen. Raadpleeg daarom bij een concreet project altijd de actuele officiële tekst en het geldende register.

Inhoudelijk gecontroleerd door Raymond von den Benken, adviseur kwaliteitsmanagement en kwaliteitszorg bij ROWIQ.
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: 8 oktober 2026.